Thông tin du lịch Thanh Hóa
Văn hóa
Văn hóa và lễ hội Thanh Hóa
Thanh Hóa có người Kinh ở đồng bằng, ven biển và người Mường, Thái, Mông, Thổ, Dao, Khơ Mú ở miền núi. Trang này tóm tắt các dân tộc, những loại hình nghệ thuật dân gian đã được công nhận, lịch lễ hội theo tháng và các làng nghề có thể ghé.
- người dân tộc thiểu số ở 11 huyện miền núi
- 600.000+
- Lễ hội Lam Kinh
- 21–22/8 âm lịch
- lễ hội đền Bà Triệu thành di sản quốc gia
- 2024
- trò Xuân Phả
- 10–12/2 âm lịch
Các dân tộc ở Thanh Hóa
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (tháng 12/2023), 11 huyện miền núi của Thanh Hóa có hơn 1 triệu dân, trong đó hơn 600.000 người là dân tộc thiểu số. Người Kinh sống chủ yếu ở đồng bằng và ven biển.
| Dân tộc | Dân số (Bộ VHTTDL, 2023) | Nơi gặp nhiều |
|---|---|---|
| Mường | 401.967 | vùng núi thấp phía tây: Ngọc Lặc, Bá Thước, Cẩm Thủy, Thạch Thành (huyện cũ) |
| Thái | 258.506 | Quan Hóa, Bá Thước, Thường Xuân, Như Xuân (huyện cũ) |
| Mông | 19.166 | vùng cao giáp Lào, như Mường Lát (huyện cũ) |
| Thổ | 12.675 | vùng Như Xuân, Như Thanh (huyện cũ) |
| Dao | 6.551 | rải rác ở miền núi |
| Khơ Mú | 1.024 | vùng biên giới phía tây |
Cột nơi gặp nhiều là mô tả khái quát, không phải số liệu thống kê. Từ 1/7/2025 cấp huyện đã bỏ, tỉnh còn 166 xã, phường (147 xã, 19 phường), nên tên huyện ở trên chỉ để định hướng vùng.
Khách du lịch thường tiếp xúc với văn hóa Thái, Mường ở vùng Pù Luông và quanh Bến En, Cẩm Lương. Tỉnh đang có đề án 2023–2025 với khoảng 62,2 tỷ đồng để giữ tiếng nói, chữ viết, trang phục và nghề truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.
Nghệ thuật dân gian đã được công nhận
Dưới đây là những loại hình chúng tôi kiểm được đã có tên trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Năm công nhận chỉ ghi khi có nguồn.
Trò Xuân Phả
Diễn ở nghè Xuân Phả, xã Xuân Trường, khu vực Thọ Xuân (huyện cũ), ngày 10–12 tháng 2 âm lịch. Năm tích trò mô tả năm nước lân bang dâng lễ vật, mỗi trò một màu trang phục và mặt nạ riêng.
Trò diễn Pồn Pông
Của người Mường ở khu vực Ngọc Lặc (huyện cũ). Được đưa vào danh mục di sản quốc gia năm 2016, theo Quyết định 4036 của Bộ VHTTDL.
Dân ca, dân vũ Đông Anh
Của làng Viên Khê, vùng Đông Sơn (huyện cũ), công nhận năm 2017. Gồm múa đèn, trống mõ, trò Tiên Cuội, trò Thiếp, trò Ai Lao và nhiều trò khác.
Kin chiêng boọc mạy
Lễ hội của người Thái, hát múa quanh cây bông. Năm 2026 tổ chức ngày 13 tháng Giêng (1/3 dương lịch) ở thôn Rộc Răm, xã Yên Thọ.
Nghề đúc đồng làng Chè (Trà Đông)
Làng nghề hơn 1.000 năm ở xã Thiệu Trung, công nhận năm 2018. Làm trống đồng, chuông, lư hương, tượng.
Các di sản khác
Trò Chiềng (Yên Định cũ), ca trù, xường giao duyên của người Mường, lễ hội đền Mưng, lễ hội Cầu ngư, lễ hội đền Độc Cước.
Hò sông Mã là loại hình dân ca quen thuộc nhất với khách: có các điệu hò rời bến, hò đò xuôi, hò đò ngược, hò vác cạn, hò cập bến. Theo một bài năm 2022, hồ sơ đề nghị đưa hò sông Mã vào danh mục di sản quốc gia đã được hoàn thiện; chúng tôi chưa thấy quyết định công nhận nên không ghi là di sản quốc gia. Bến thuyền Hàm Rồng có tuyến "Ngược xuôi sông Mã" với hò sông Mã; lịch chạy nên hỏi trước.
Nguồn: Báo Thanh Hóa — Kin chiêng boọc mạy 2026 · đối chiếu ngày .
Lịch lễ hội theo tháng
Hầu hết lễ hội tính theo âm lịch, nên ngày dương lịch đổi theo năm. Cột ghi chú có ngày dương lịch của năm gần nhất mà chúng tôi kiểm được.
| Lễ hội | Thời gian | Nơi | Nên đi không |
|---|---|---|---|
| Kin chiêng boọc mạy (người Thái) | 13 tháng Giêng âm lịch (2026: 1/3) | thôn Rộc Răm, xã Yên Thọ | nên, nếu muốn xem nghi lễ của người Thái; quy mô làng |
| Mường Khô | mùng 10 tháng Giêng âm lịch | khu vực Bá Thước (huyện cũ) | nên, nếu đang ở Pù Luông dịp đầu năm |
| Trò Xuân Phả | 10–12 tháng 2 âm lịch | nghè Xuân Phả, khu vực Thọ Xuân (huyện cũ) | nên, đây là dịp hiếm hoi xem đủ năm trò |
| Cầu phúc đền Độc Cước | 16 tháng 2 âm lịch (2025: 15/3) | phường Sầm Sơn | nên, nếu ghép với chuyến biển đầu mùa |
| Lễ hội đền Bà Triệu | 19–22 tháng 2 âm lịch | Khu di tích Bà Triệu, khu vực Hậu Lộc (huyện cũ) | nên; ngày chính đông |
| Cầu ngư Ngư Lộc | tháng 2 âm lịch | vùng biển Hậu Lộc (huyện cũ) | tùy; hỏi ngày cụ thể trước |
| Lễ hội đền thờ Lê Hoàn | quanh 8 tháng 3 âm lịch (2026: 24/4) | xã Xuân Lập | nên |
| Lễ hội du lịch biển Sầm Sơn | cuối tháng 4 dương lịch (2026: khai mạc 25/4) | Quảng trường biển, phường Sầm Sơn | tùy: vui nhưng rất đông, phòng lên giá |
| Lễ hội Mai An Tiêm | 11–12 tháng 3 âm lịch (2026: 27–28/4) | xã Nga An | nên, nếu thích lễ hội làng |
| Cầu ngư – bơi trải Sầm Sơn | tháng 6 dương lịch | ven biển phường Sầm Sơn | nên, nếu đang tắm biển Sầm Sơn |
| Lễ hội Lam Kinh | 21–22 tháng 8 âm lịch (2026: 1–3/10) | Khu di tích Lam Kinh, xã Lam Sơn | nên; lễ lớn nhất trong năm của tỉnh |
| Sết boóc mạy | tháng 10 âm lịch | xã Cán Khê, khu vực Như Thanh (huyện cũ) | tùy; hỏi ngày trước |
Lễ hội Nàng Han ở xã Vạn Xuân, khu vực Thường Xuân (huyện cũ) cũng được công nhận di sản quốc gia năm 2023 cùng Mường Khô và Sết boóc mạy. Nguồn chúng tôi có chỉ ghi "ngày 6" mà không rõ tháng, nên không đưa vào bảng; hãy hỏi ủy ban xã.
Theo Vietnamplus, Lễ hội Lam Kinh năm 2026 diễn ra từ ngày 1 đến 3/10 dương lịch. Ngày các lễ hội khác có thể lệch theo năm; hãy kiểm lại thông báo của xã hoặc ban quản lý di tích trước khi đi.
Nguồn: Báo Thanh Hóa — Kin chiêng boọc mạy 2026; Báo Văn hóa — lễ hội đền thờ Lê Hoàn 2026; Vietnamplus — Lễ hội Lam Kinh 2026 · đối chiếu ngày .
Những lễ hội lớn nên biết thêm
Lễ hội Lam Kinh (21–22/8 âm lịch)
Lễ tưởng niệm Trung túc vương Lê Lai (21/8) và vua Lê Thái Tổ (22/8). Năm 2025 lễ chính có rước kiệu, đọc chúc văn và chương trình nghệ thuật "Hào khí Lam Sơn – Tỏa sáng trường tồn". Khu di tích rộng, đi bộ nhiều; nên đội mũ và mang nước. Bối cảnh lịch sử ở trang lịch sử Thanh Hóa.
Lễ hội đền Bà Triệu (19–22/2 âm lịch)
Lễ gồm các nghi thức mộc dục, tế lễ, rước kiệu, tế nữ quan và rước bóng về đình làng Phú Điền. Lễ hội được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2024. Lăng Bà Triệu nằm trên đỉnh núi Tùng; ngày chính hội nên đi sớm.
Lễ hội Mai An Tiêm và Sầm Sơn
Lễ hội Mai An Tiêm năm 2026 diễn ra ngày 27–28/4 (11–12/3 âm lịch) ở xã Nga An, có lễ rước, dâng hương và trưng bày sản phẩm OCOP. Ở Sầm Sơn, lễ Cầu phúc đền Độc Cước ngày 16/2 âm lịch mở đầu mùa du lịch; năm 2025 có đoàn rước của bảy đơn vị từ năm phường cũ. Lễ hội du lịch biển Sầm Sơn năm 2026 khai mạc 19h30 ngày 25/4 ở Quảng trường biển, có pháo hoa tầm thấp 15 phút.
Lưu ý với lễ Cầu ngư: lễ được công nhận di sản quốc gia là lễ Cầu ngư của xã Ngư Lộc (Hậu Lộc cũ), không phải của Sầm Sơn. Sầm Sơn có lễ hội Cầu ngư – bơi trải riêng, thường vào tháng 6 dương lịch, có thi đan lưới và bơi. Chi tiết về biển xem trang Sầm Sơn.
Nguồn: Báo Thanh Hóa — Festival Mai An Tiêm 2026; Báo Pháp luật — kế hoạch Lễ hội du lịch Sầm Sơn 2026; Báo Văn hóa — lễ cầu phúc đền Độc Cước · đối chiếu ngày .
Làng nghề có thể ghé
- Chiếu cói Nga Sơn: nghề hơn 150 năm ở vùng ven biển Nga Sơn (huyện cũ), cách TP Thanh Hóa khoảng 40 km. Cói ở đây sợi nhỏ, dai, bóng. Ngoài chiếu còn có chiếu gấp, thảm, giỏ, đồ trang trí.
- Đúc đồng làng Chè (Trà Đông), xã Thiệu Trung: di sản phi vật thể quốc gia năm 2018. Nghệ nhân đã phục dựng cách đúc trống đồng thủ công. Nên hỏi trước xem hôm đó có mẻ đúc không.
- Bánh gai Tứ Trụ ở làng Mía, xã Thọ Diên, và bánh răng bừa làng Trung Lập, xã Xuân Lập: hai làng bánh cùng vùng Thọ Xuân cũ, ghé được khi đi Lam Kinh hoặc đền Lê Hoàn.
- Mắm tép ở làng Đình Trung, vùng Hà Yên, khu vực Hà Trung (huyện cũ): làm theo mùa tép, đông nhất khoảng tháng 10–12 âm lịch.
Món ăn và cách mua các đặc sản này có ở trang đặc sản Thanh Hóa.
Đi lễ hội thế nào cho đỡ mệt
- Đổi ngày âm lịch sang dương lịch theo năm đi, và xem thông báo của xã hoặc ban quản lý di tích; có năm tổ chức lệch vài ngày.
- Ngày chính hội thường đông nhất vào buổi sáng. Muốn chụp ảnh nghi lễ, đến trước giờ khai mạc; muốn đi lễ yên tĩnh, đến ngày hôm trước hoặc hôm sau.
- Mặc kín đáo khi vào đền, nghè, lăng. Không trèo lên bia, lăng mộ trong Lam Kinh.
- Ở lễ hội của người Thái, Mường, hỏi trước khi chụp cận mặt thầy cúng hoặc người trong nghi lễ.
- Mùa lễ hội du lịch Sầm Sơn cuối tháng 4 và mùa hè, đặt phòng sớm; giá phòng cao hơn ngày thường.
- Mang tiền mặt mệnh giá nhỏ cho gửi xe, lễ vật, đồ ăn.
Muốn biết thời tiết từng tháng, xem trang thời điểm du lịch Thanh Hóa. Xe từ Hà Nội và các tỉnh ở trang xe khách đến Thanh Hóa.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi bạn đọc hay gửi
Lễ hội Lam Kinh diễn ra ngày nào?
Ngày 21–22 tháng 8 âm lịch, là ngày giỗ Lê Lai và Lê Lợi. Năm 2025 lễ chính ngày 13/10 dương lịch. Năm 2026, theo Vietnamplus, lễ hội diễn ra từ 1 đến 3/10 dương lịch.
Lễ Cầu ngư ở Sầm Sơn có phải di sản quốc gia không?
Lễ Cầu ngư được công nhận di sản quốc gia là của xã Ngư Lộc, vùng Hậu Lộc cũ, tổ chức tháng 2 âm lịch. Sầm Sơn có lễ hội Cầu ngư – bơi trải riêng, thường vào tháng 6 dương lịch.
Xem trò Xuân Phả ở đâu, khi nào?
Ở nghè Xuân Phả, xã Xuân Trường, vùng Thọ Xuân cũ, trong lễ hội ngày 10–12 tháng 2 âm lịch. Ngoài dịp này, trò đôi khi được diễn ở sự kiện lớn của tỉnh; hãy hỏi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Hò sông Mã đã là di sản quốc gia chưa?
Chúng tôi chưa thấy quyết định công nhận. Theo bài năm 2022, hồ sơ đề nghị đã hoàn thiện. Bạn có thể nghe hò sông Mã trên tuyến thuyền từ bến Hàm Rồng; hỏi lịch trước.
Liên quan
Xem tiếp
Lịch sử
Lịch sử
Các mốc lịch sử Thanh Hóa từ văn hóa Đông Sơn tới Hàm Rồng, kèm nơi xem di tích.
Xem tiếp
Ẩm thực
Đặc sản
Các món đặc sản Thanh Hóa theo vùng, kèm giá tham khảo, nơi ăn và cách mua mang về.
Xem tiếp
Điểm đến
Thành Nhà Hồ – Lam Kinh
Thành đá nhà Hồ, cố đô Lam Kinh, đền Bà Triệu, cầu Hàm Rồng và phủ Trịnh quanh TP Thanh Hóa.
Xem tiếp
Điểm đến
Pù Luông
Khu bảo tồn thiên nhiên ở tây bắc Thanh Hóa: ruộng bậc thang, bản Thái, thác Hiêu, cọn nước.
Xem tiếp
Điểm đến
Sầm Sơn
Bãi biển đông nhất Thanh Hóa, núi Trường Lệ với đền Độc Cước, hòn Trống Mái và quảng trường biển.
Xem tiếp
Thời điểm
Thời điểm
Đi Thanh Hóa tháng nào, đến đâu: khí hậu 12 tháng, mùa biển, mùa lúa, mùa bão và lễ hội.
Xem tiếpBắt đầu
Hỏi thanhhoa.info về chuyến đi Thanh Hóa của bạn
Hỏi về chuyến đi, báo thông tin đã cũ, hoặc đề xuất một công ty vào danh bạ. thanhhoa.info không bán tour và không chuyển thông tin của bạn cho công ty nào.