Bến En, Cẩm Lương và rừng miền tây

Theo trang thông tin bảo tồn quốc gia, từ năm 2025 Thanh Hóa có hai vườn quốc gia là Bến En và Xuân Liên. Pù Hu và Pù Luông vẫn là khu bảo tồn thiên nhiên. Pù Luông có trang riêng: xem Pù Luông.

Suối nằm ở bờ bắc sông Mã, thuộc xã Cẩm Tú mới, được nhập từ Cẩm Quý, Cẩm Giang, Cẩm Lương và Cẩm Tú cũ. Nước chảy ra từ lòng núi đá vôi, không cạn quanh năm. Đoạn suối có cá chỉ hơn 100 m, nhưng có hàng nghìn con, chủ yếu là cá dốc, loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam; con lớn nặng 2–8 kg.

Người Mường ở đây coi đàn cá là cá thần, không ai đánh bắt. Mùa cạn, lòng suối chỉ sâu 20–40 cm, nước trong, thấy rõ đàn cá. Có cầu treo qua sông Mã và một đền thờ bên suối. Gần đó có động Cây Đăng.

Cẩm Lương nằm ở khu vực Cẩm Thủy (huyện cũ), giữa TP Thanh Hóa và Bá Thước, nên hợp để dừng 1–2 giờ trên đường lên Pù Luông.

Pù Hu

Pù Hu nằm ở khu vực Quan Hóa và Mường Lát (huyện cũ), phía tây bắc tỉnh, cách TP Thanh Hóa khoảng 134 km theo quốc lộ 47 và 15A. Khu bảo tồn thành lập năm 1999, rộng 23.249,45 ha, đỉnh cao nhất là núi Hoc 1.440 m. Rừng ở đây giữ đầu nguồn sông Mã, có ghi nhận bò tót, gấu ngựa, voọc.

Theo Wikipedia, khu bảo tồn đã quy hoạch hai tuyến du lịch là tuyến sông Mã và tuyến lên đỉnh Pù Hu, nhưng chúng tôi chưa kiểm được dịch vụ cho khách lẻ hiện nay. Chỉ nên đi nếu có kinh nghiệm đi rừng và có người dẫn địa phương.

Thác Ma Hao

Thác nằm ở bản Năng Cát, xã Linh Sơn (được nhập từ thị trấn Lang Chánh và xã Trí Nang cũ). Thác chảy qua nhiều tầng đá giữa rừng, quanh là bản người Thái có nhà sàn, nhận khách ăn nghỉ, theo VietnamPlus. Tên thác, theo Báo Thanh Hóa, gắn với tích nghĩa quân Lam Sơn thế kỷ 15. Chúng tôi chưa có số đo quãng đường và giá vé đáng tin.

Không nên vào rừng Xuân Liên, Pù Hu hay đi bộ trong Bến En sau mưa lớn: đường đất trơn, suối lên nhanh. Mùa mưa ở miền tây thường là mùa hè; hãy xem dự báo và hỏi ban quản lý trước.

Không nên đi suối cá Cẩm Lương vào ngày lũ hoặc ngay sau mưa to, nước đục thì không thấy cá. Dịp khai hội mùng 7–8 tháng Giêng thì đông.

Nếu bạn chỉ có một ngày và không có xe riêng, đừng cố đi Xuân Liên hay Pù Hu: quãng đường trên 130 km một chiều, phần cuối là đường núi. Khi đó chọn Bến En hoặc Cẩm Lương.