Thành Nhà Hồ, Lam Kinh và di tích quanh TP Thanh Hóa

Thành được xây năm 1397 dưới thời Trần, do Hồ Quý Ly chủ trương, ban đầu gọi là Tây Đô. Theo trang của Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ, phần thành chính chỉ xây trong khoảng ba tháng, việc hoàn thiện kéo dài tới 1402. Thành được xây bằng đá khối lớn, nên còn gọi là thành đá.

Thành nằm ở xã Tây Đô, được nhập từ các xã Vĩnh Quang, Vĩnh Yên, Vĩnh Tiến và Vĩnh Long thuộc Vĩnh Lộc cũ. Cách TP Thanh Hóa khoảng 45 km và Hà Nội khoảng 140 km. Ngoài thành nội, khu di sản còn có hào thành rộng khoảng 90 m, La thành bằng đất và đàn tế Nam Giao rộng khoảng 35.000 m².

Với khách không chuyên, điều cần biết trước: đây là di tích thành lũy và khảo cổ, không phải cung điện còn nguyên. Nên xem thuyết minh hoặc đọc trước về nhà Hồ để hiểu mình đang đứng ở đâu. Năm 2024 khu di sản đón khoảng 260.000 lượt khách, gấp đôi năm trước.

Đền thờ Triệu Thị Trinh nằm ở núi Gai, xã Triệu Lộc (được nhập từ Đại Lộc, Tiến Lộc và Triệu Lộc thuộc Hậu Lộc cũ). Theo Báo Thanh Hóa, khu đền rộng khoảng 3,8 ha, gồm tiền đường, trung đường, hậu cung, có bậc rồng đá và kết cấu gỗ chạm khắc. Đây là di tích quốc gia đặc biệt.

Lễ hội đền Bà Triệu diễn ra vào tháng 2 âm lịch. Năm 2026, lễ hội cấp tỉnh tổ chức từ 8 đến 10/4 dương lịch, tức 21–23/2 âm lịch, kỷ niệm 1.778 năm ngày mất của bà. Gần đó có cụm di tích khởi nghĩa Bà Triệu ở núi Nưa, đền Nưa, Am Tiên.

Phủ Trịnh ở xã Vĩnh Hùng cũ, nay thuộc xã Biện Thượng, cùng khu vực Vĩnh Lộc (huyện cũ) với Thành Nhà Hồ. Đây là nơi thờ Minh Khang Thái vương Trịnh Kiểm, nhân vật lớn thời Lê Trung Hưng. Lễ hội Phủ Trịnh năm 2025 tổ chức ngày 17/3/2025.

Chúng tôi chưa có nguồn đáng tin về giá vé, giờ mở cửa và quãng đường chính xác từ Thành Nhà Hồ tới phủ Trịnh. Vì cùng khu vực nên hai nơi thường được ghép trong một buổi, nhưng hãy xem bản đồ trước.

Không nên đi Thành Nhà Hồ và Lam Kinh vào trưa hè tháng 6–8: khu rộng, ít bóng cây, nắng gắt. Hãy đi trước 10h hoặc sau 15h. Mưa to thì sân gạch, bậc đá trơn.

Không nên đi Lam Kinh từ 30/9 đến 3/10/2026 nếu bạn muốn yên tĩnh, vì đó là dịp lễ hội và miễn vé. Tương tự, đền Bà Triệu dịp lễ hội tháng 2 âm lịch rất đông. Nếu chỉ muốn xem kiến trúc, chọn ngày thường ngoài mùa lễ.

Nếu bạn không quan tâm lịch sử, Thành Nhà Hồ có thể gây thất vọng: đây là thành lũy đá và di chỉ khảo cổ, không có cung điện để xem. Khi đó hãy dành thời gian cho biển hoặc Pù Luông.